Η ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (1821-1829)

Η ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (1821-1829)

Φέτος η χώρα μας εορτάζει 200 χρόνια από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης κατά του οθωμανικού ζυγού που μάστιζε το ελληνικό κράτος για πάνω από 4 αιώνες υποδούλωσης και στέρησης των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Με αφορμή το επετειακό έτος, στο ακόλουθο κείμενο περιγράφουμε όσο πιο διεξοδικά την πορεία και τα γεγονότα της ελληνικής επανάστασης, τα οποία διαδραματίστηκαν και συνέβαλαν στον σχηματισμό του Συγχρόνου Ελληνικού Κράτους. Θα θέλαμε πολύ να διοργανώσουμε μια δια ζώσης διάλεξη με θέμα την ελληνική επανάσταση και να μιλήσουμε για το 1821, ωστόσο δεδομένων των συνθηκών που διανύουμε αυτό καθίσταται ανέφικτο.

Με εκτίμηση Αθανασία Βρεττού.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΙ ΣΥΓΚΥΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΙ

Η επανάσταση του ελληνικού γένους ξεκίνησε στις αρχές του (1821). Επρόκειτο για μια ταραγμένη χρονική περίοδο σε πολλές περιοχές του κόσμου. Οι εθνικές διεκδικήσεις για ελευθερία και δημοκρατία μάστιζαν σχεδόν όλον τον ευρωπαϊκό χώρο ακόμα και στη Λατινική Αμερική, ωστόσο και η Μεσόγειος ακολούθησε τις διαδρομές που χάραξαν εκείνοι . Επομένως η ελληνική επανάσταση ενσωματώνεται σε ένα πλαίσιο μιας παγκόσμιας αναταραχής και την μετέβαλε σε τμήμα ενός παγκοσμίου κινήματος που της εξασφάλισε συμμάχους αλλά και εχθρούς. Επί τω πλείστον οι επαναστάτες ήταν ευρωπαίοι και μάλιστα εκείνοι που αναζητούσαν την εξουσία και να καρπωθούν «δάφνες θαυμαστών» ώστε να αποκτήσουν μια θέση στον ευρωπαϊκό πολιτισμό των απογόνων τους.
Υπάρχουν πολλές διαφορετικές απόψεις για την επανάσταση του 1821. Μια άποψη υποστηρίζει ότι η επανάσταση ξεκίνησε σε μια δύσκολη οικονομική περίοδο που εξαθλίωσε τον ελληνικό λαό. Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι τη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία πολλοί έλληνες απέκτησαν οικονομική ευμάρεια, ώστε η κοινωνική τους κατωτερότητα στο πλαίσιο της οθωμανικής αυτοκρατορίας να τους φαίνεται άδικη. Αυτό βέβαια που μπορούμε να συμπεράνουμε είναι πως η επανάσταση είχε αντίκτυπο σε όλα τα κοινωνικά στρωματά και όλοι συνέβαλαν στο βαθμό που τους αναλογούσε αν και πολλές φορές είχαν αντικρουόμενα συμφέροντα. Βασική επιδίωξη στο τέλος ήταν η ελευθερία του υπόδουλου γένους από τον κατακτητή, αν και αρκετά συχνά διαφωνούσαν για το τι είδους ελεύθερο κράτος επιθυμούσαν να κτίσουν.
Η έναρξη της Επανάστασης δεν είναι ένα απόλυτο προσδιορισμένο γεγονός. Τα όποια σχέδια υπήρχαν και είχαν δημιουργηθεί δεν μπορούμε να απαντήσουμε ότι εφαρμόστηκαν απόλυτα με βάση το αρχικό σχέδιο. Η επανάσταση ήταν δημιούργημα κάποιων συγκεκριμένων συγκυριών από ανθρώπους, αλλά και από κάποιες πιεστικές καταστάσεις από ανθρώπους. Από τον χώρο των Φαναριωτών της Κωνσταντινούπολης, του Μοριά, από τις ρωσικές αριστοκρατικές αυλές, από ένα κομμάτι του ελληνισμού που ζούσε εξόριστο. Από τον ευρωπαϊκό κόσμο όχι όμως από τη μήτρα των ευρωπαϊκών μοναρχιών , αλλά τον απλό κόσμο που πάλευε για τις δικές τους ελευθερίες και διεκδικούσε την ισότητα, την ανεξαρτησία, την αδελφοποίηση, την ελευθερία του λόγου.
Η επανάσταση του 1821 ήρθε στο τέλος μιας μακράς περιόδου αναταραχής που δεν προμήνυε όμως την έκταση, τη ριζοσπαστική διάθεση, την ένταση των γεγονότων. Τίποτα παρόμοιο δεν είχε συμβεί στις αμέσως προηγούμενες δεκαετίες στον ελληνικό χώρο ή και στην οθωμανική αυτοκρατορία ευρύτερα. Οι ταραχές ήταν συνεχείς, η ανασφάλεια διάχυτη, οι συνωμοτικές κινήσεις πολυάριθμες, ολ’ αυτά όμως σε μια κλίμακα μάλλον περιορισμένη που δεν προϊδέαζε για τις εξελίξεις.

Οι παραδοσιακές ταραχές στο πλαίσιο του οθωμανικού χώρου γνώρισαν μια ποιοτική αναβάθμιση στις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα, όταν η Ρωσία, μετά από συνεχείς πολέμους εναντίων των σουλτάνων, εξασφάλισε τον έλεγχο των βορείων ακτών του Ευξείνου Πόντου, της Μαύρης θάλασσας και διακήρυξε την πρόθεση της να φθάσει ως το Αιγαίο. Ο απόηχος αυτών των γεγονότων έφθασε στον ελληνικό χώρο με επαναστατικά κινήματα όπως αυτό του Δασκαλογιάννη στα Σφακιά της Κρήτης ή τα Ορλωφικά στο Μοριά το 1770.

Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Η έναρξη της ελληνικής επανάστασης ουσιαστικά ξεκινάει με την ανάληψη της αρχηγίας από τον διπλωμάτη και στρατιωτικό Αλέξανδρο Υψηλάντη όπου και ετέθην επικεφαλής της Φιλικής Εταιρείας. Σκοπός ήταν ένα αποτρεπτικό σχέδιο εναντίων της οθωμανικής αυτοκρατορίας βασισμένο σε μια λαϊκή εξέγερση των πολιτών στο κέντρο του οθωμανικού κόσμου την Κωνσταντινούπολη. Το σχέδιο προέβλεπε αρχικά την πυρπόληση του οθωμανικού στόλου, την μετάβαση του ιδίου του Υψηλάντη στην Κωνσταντινούπολη για λογούς αντιπερισπασμού, τη συμμαχία μεταξύ Βουλγαρίας- Σερβίας- Ελλάδας παρά τις οποίες αντιπαλότητες είχαν, και τέλος τη δολοφονία του Σουλτάνου. Η δράση της Φιλικής Εταιρείας εξαπλώθηκε σε όλους τους χώρους που αρχικά είχαν προβλεφθεί και η δράση της πλέον ήταν φανερή, ταυτόχρονα όμως δημιουργούσε προβλήματα όπως ο μύθος πως πίσω από την ίδρυση της Φιλικής βρισκόταν η τσαρική αυτοκρατορία όμως κατά την πρώτη φάση του αγώνα η Ρωσία ήταν εντελώς αμέτοχη και το ψέμα που είχε ειπωθεί γινόταν τώρα δαμόκλειος σπάθη. Παρόλα αυτά τα προβλήματα η Εταιρεία έπρεπε να κινηθεί διότι η υψηλή πύλη είχε υποψιαστεί για τη εξέγερση των ελλήνων, αλλά και την αναστάτωση που είχε δημιουργηθεί στην Κωνσταντινούπολη.
Από πλευράς οθωμανικού κράτους η δυσαρέσκεια μεταξύ Σουλτάνου με το τάγμα των Γενίτσαρων και τους Ουλεμάδες1 δεν δημιούργησε σοβαρά προβλήματα στη δράση της φιλικής Εταιρείας, επιπλέον η διένεξη του Σουλτάνου με τον Αλή Πασά των Ιωαννίνων έκρυβε παράλληλες διαδρομές των φιλικών, παρ’ όλα αυτά η βοήθεια των ξένων διπλωματών προς το Οθωμανικό κράτος για εξέγερση κατά της Οθωμανικής Πύλης ξεκαθάριζε την όλη κατάσταση, ωστόσο ο Σουλτάνος όρισε ως επικεφαλή των στρατευμάτων κατά του Αλή πασά των Ιωαννίνων τον Χουρσίτ Πασά και ξεκινάει μια περίοδο πολεμικής αστάθειας στην Πελοπόννησο στα τέλη του 1821 και θα πυροδοτήσει ένα κύμα εξελίξεων για τους ηγέτες της φιλικής Εταιρείας.
1Ουλεμάδες ονομάζονταν οι μεταδότες της ισλαμικής θρησκείας κατά το σουνιτικό ισλάμ την οθωμανική περίοδο . Πολλές φορές ερχόντουσαν σε αντιπαράθεση με τους εκάστοτε σουλτάνους καθόσον οι δεύτεροι δεν εφάρμοζαν πιστά τον ισλαμικό νόμο για πολίτικους και διπλωματικούς σκοπούς με επακόλουθο ρήξη μεταξύ τους.

Στο αντίπαλο πεδίο την ιδία χρονική περίοδο ο Χουρσίτ Πασάς με την μετάβαση του στην Ελλάδα κήρυξε τον πόλεμο στον Αλή Πάσα των Ιωαννίνων, έπειτα από απόφαση του Σουλτάνου εξαιτίας του δευτέρου ο οποίος απέβλεπε σε αποσχιστικές τάσεις εναντίων της Οθωμανικής Πύλης. Από την άλλη την ίδια στιγμή ο Αρχιστράτηγος της ελληνικής επανάστασης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης μετέβη από τη Ζάκυνθο στον Μοριά για να προετοιμάσει το έδαφος για ξεσηκωμό. Παράλληλα στη συνέλευση της Βοστίτσας (Αίγιο) οι δικαστές και οι προεστοί ζήτησαν εγγυήσεις για την έναρξη της επανάστασης και πως η Ρωσία πολιτικά και στρατιωτικά θα συνδράμει στον αγώνα. Επιπλέον υπήρξαν αντιρρήσεις και ερωτήματα κατά πόσο ήταν εφικτό η επανάσταση να ξεκινήσει την άνοιξη του 1821, και ειδικότερα οι Φιλικοί οι οποίοι ήξεραν πως η Ρωσία δεν θα είχε καμία ανάμειξη. Επιπλέον είχε διαδοθεί η πληροφορία πως κάποιος Ασημάκης Θεοδώρου θα πρόδιδε το μυστικό στον Σουλτάνο. Ωστόσο κυριάρχησε η γνώμη του Υψηλάντη ο οποίος αποφάσισε η επανάσταση να ξεκινήσει την 25η Μάρτιου του 1821. Πολλοί ιστορικοί αναφέρουν πως αρχική ημερομηνία δεν ήταν η 25η Μαρτίου, αλλά η 16η Φεβρουαρίου, όμως ο Υψηλάντης δεν κατάφερε να μεταβεί στη Μάνη και φοβούμενος πως οι Τούρκοι είχαν γνώση των γεγονότων θα απέκλειαν τους οπλαρχηγούς μέσα στην Πελοπόννησο έτσι άλλαξε το αρχικό του σχέδιο ώστε η επανάσταση να ξεκινήσει από τις παραδουνάβιες περιοχές (Μολδοβλαχία, Βλαχία).

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΟΛΔΟΒΛΑΧΙΑ

Η ένοπλη εξέγερση ξεκίνησε από το Γκαλάτσι (λιμάνι της Ρουμανίας) την 21η Φεβρουάριου του 1821 ως απώτερο στόχο είχε την είσοδο στο Ιάσιο μια πόλη της Ρουμανίας. Την 1η Μαρτίου τμήμα του ελληνικού λόχου ξεκίνησε από τη περιοχή της Βλαχίας (κοντά στον Δούναβη ποταμό) όπου ενώθηκε με άλλα στρατεύματα και ονομάστηκαν Ιερός Λόχος μέρος αυτών των στρατιωτικών μονάδων ήταν Σέρβοι – Βούλγαροι, Αρβανίτες. Το πρώτο σκέλος της επανάστασης στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία καθώς τμήμα του Υψηλάντη κατέκτησε τα πριγκιπάτα της οθωμανικής αυτοκρατορίας και ο Βλαντιμιρέσκου κατέλαβε το Βουκουρέστι. Ωστόσο η παρέμβαση των ευρωπαϊκών χωρών αποκήρυξαν την εξέγερση και έπειτα από διπλωματικές συνομιλίες με τη Ρωσία, η ίδια αποκήρυξε τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και κατ’ επέκταση την ίδια την επανάσταση ο Σέρβος στρατιωτικός Βλαδιμιρέσκου εκτελέστηκε από τους Έλληνες, και οι Οθωμανοί ανακατέλαβαν ξανά την περιοχή. Ο Υψηλάντης ανίσχυρος προσχώρησε στα αυστριακά σύνορα και έπειτα από διαπραγματεύσεις με τις αυστριακές αρχές και για να μην δικαστεί από τους έλληνες φυλακίστηκε στην Αυστρία και πέθανε μετά από εφτά χρόνια από ανακοπή καρδίας.
Ωστόσο η εξέγερση που είχε δημιουργηθεί στις παραδουνάβιες περιοχές έδωσε το έναυσμα να μην σταματήσει η επανάσταση στον ελλαδικό χώρο ομοίως στη Στερεά Ελλάδα, στα νησιά του Αιγαίου, στην Πελοπόννησο ο ένοπλος αγώνας στέφθηκε με νίκες και κατάφερε να οργανώσει προσωρινή κεντρική διοίκηση παρ’ όλο που την περίοδο (1823-1825) είχαν διεξαχθεί δυο εμφύλιοι πόλεμοι.
Βέβαια η απόβαση του Ιμπραήμ Πασά στην Πελοπόννησο έπειτα από διαταγή του Σουλτάνου έκαμψε τις νίκες που είχαν προηγηθεί και περιόρισε το μέγεθος του αγώνα. Από την άλλη η έξοδος του Μεσολογγίου το (1826) μαζί με το κίνημα του φιλελευθερισμού απέδωσε καρπούς στο να αλλάξουν τη στάση τους οι ευρωπαϊκές δυνάμεις και να παρέμβουν στρατιωτικά με τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου το (1827), τη γαλλική εκστρατεία στο Μοριά το (1828-1833) ,και τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1826-1829), καθώς με τα πολλαπλά μέτωπα που είχε να αντιμετωπίσει η οθωμανική αυτοκρατορία την ανάγκασε να αποσύρει τα στρατεύματα της από την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα .

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ

Η επανάσταση εκεί κατά κύριο λόγο οφείλεται στη δράση της Φιλικής Εταιρείας με πρωτεργάτες τον Π. Π Γερμανό, τον Ιωάννη Διαμαντόπουλο, και τον πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε’ καθώς όντας μυημένοι στη φιλική αποστέλλουν υπόμνημα στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τον επαινούν για την ίδρυση οικονομικού ταμείου «’Ελληνομουσείο» και την εξεύρεση χρηματικών πόρων για τον αγώνα.
Σε στρατιωτικό επίπεδο την 1η Μαρτίου ένα πλοίο με προκηρύξεις και οπλισμό αποβιβάζεται στην Μάνη ερχόμενο από την Κωνσταντινούπολη ύστερα από ενέργειες του Εμμανουήλ Ξάνθου, παράλληλα το πρώτο δεκαήμερο η περιοχή της Μάνης ήταν σε ετοιμότητα για τη έναρξη της επανάστασης. Την 20η Μαρτίου του 1821 στον Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου στο Παλουμπα Αρκαδίας κηρύχθηκε η επανάσταση υπό τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.
Την ίδια χρονική περίοδο η Οθωμανική Πύλη προσπαθούσε να διαχειριστεί τις αποσχιστικές τάσεις του Αλή Πασά Ιωαννίνων, όμως μετά από καταγγελίες των Βρετανών για εξέγερση στο Μοριά οι Οθωμανοί ζήτησαν να παρευρεθούν στον Πασά της Τριπολιτσάς οι Προεστοί, όσοι δεν συναίνεσαν με την εντολή εκτελέστηκαν ή φυλακίστηκαν. Οι οπλαρχηγοί του αγώνα οι οποίοι κατάφεραν να φύγουν, Παπαφλέσσας, Ανδρούτσος, Κολοκοτρώνης, μετέβησαν σε διάφορες περιοχές και περίμεναν εντολή για να ξεκινήσει η επανάσταση.
Σύμφωνα με τον μύθο της Αγίας Λαύρας ο Παλαιών Πατρών Γερμανός στην Αγιά Λαύρα Καλαβρύτων ύψωσε το λάβαρο της επανάστασης στις 25 Μαρτίου του 1821. Το γεγονός αυτό καταγράφθηκε και απέκτησε σημαντικό ρόλο στη θρησκεία του έθνους, αλλά και στην εθνική ταυτότητα του ελληνικού γένους. Η αλήθεια βέβαια δεν είναι απολύτως τεκμηριωμένη, αφού ο ίδιος στα απομνημονεύματά του δεν αναφέρει αυτό το γεγονός για ύψωση της σημαίας, βέβαια μπορεί να μην το κατέγραψε για να μην θεωρηθεί ο ίδιος ως δοξομανής. Ορισμένοι ιστορικοί αναφέρουν πως υπάρχει μια δόση αλήθειας καθώς βασίζεται σε ιστορικά αρχεία της εποχής και αναφέρουν ότι τέλεσε δοξολογία όχι στις 25 του Μάρτη, άλλα στις 17 Μαρτίου και όρκισε τους κοτζαμπάσηδες και τους επισκόπους του Μοριά.

Κάποιοι προεστοί θέλησαν η επανάστασή να ξεκινήσει αργότερα το Πάσχα διότι λόγω της εορτής υπήρχε έθιμο όπου οι τούρκοι απελευθέρωναν ομήρους και πως αν ξεκινούσε νωρίτερα με τμήμα των οπλαρχηγών στην φυλακή η επανάσταση αδυνατούσε να έχει νικηφόρα έκβαση.

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

Στη Στερεά Ελλάδα η Φιλική είχε μικρή δράση και επεκτεινόταν στους αρματολούς . Η στάση τους ήταν διφορούμενη προς τον Αλή Πασά και το οθωμανικό παλάτι, έτσι με το ξέσπασμα της επανάστασης οι αρματολοί κινδύνευαν να χάσουν τις περιουσίες τους, αλλά και να εκτεθούν απέναντι στον Σουλτάνο καθώς τους είχε αποδώσει εκτελεστικές και διοικητικές εξουσίες. Οι αρματολοί με επικεφαλής τον Αθανάσιο Διάκο στην Ιερά Μονή Οσίου Λουκά Βοιωτίας κήρυξαν την επανάσταση στις Σουλτανικές δυνάμεις στις 27 Μαρτίου, στις 29 ο Κολοκοτρώνης με έξι χιλιάδες στράτευμα προσπαθεί να εισβάλει στην Καρύταινα, όμως οι δυνάμεις απωθούνται στη πρώτη έξοδο από οθωμανικά στρατεύματα. Από τη άλλη σε περιοχές της Πελοποννήσου, και Στερεάς Ελλάδας, όπως Καλαμάτα, Πάτρα, Γαλαξίδι, Αργός, Μεθώνη, Μαλανδρίνο, Λειβαδιά, Θήβα, Ατάλαντη, πέρασαν υπό την κατοχή των ελληνικών δυνάμεων.
Στο αντίπαλο στρατόπεδο των τούρκων οι Οθωμανοί κλειστήκαν στο κάστρο και άρχισαν πολιορκίες, Ρίο Αντίρριο, Παλαμήδι ,Παλαιοκαστρο, Ναβαρίνο, μέχρι το τέλος Μαρτίου οι οθωμανικές δυνάμεις είχαν εγκαταλείψει τα πεδινά της Πελοποννήσου, εκτός από τους Λαλλαίους Αλβανούς. (Φυλή της Πελοποννήσου στο Βιλαέτι της Ηλείας όπου εξισλαμίστηκαν το 1715 και απέκτησαν εκτελεστική και διοικητική εξουσία καταδυναστεύοντας τους χριστιανούς).
Τα νησιά άργησαν να επαναστατήσουν παρ’όλο που η φιλική εκεί είχε έντονο χαρακτήρα. Όμως πολλοί καπεταναίοι ήταν δύσπιστοι, έτσι ο Πλοίαρχος Αντώνης Οικονόμου στις 31 Μάρτιου ίδρυσε διοίκηση με σκοπό να πείσει τους προκρίτους των νησιών για επανάσταση. Στις 10 Απριλίου Σπέτσες, Πόρος, Σαλαμίνα, Αίγινα, Ψαρά, ξεσηκώθηκαν και λίγο αργότερα στις 15 Απρίλιου αιφνιδίασαν τους τούρκους και τους περιόρισαν στο κάστρο της Ακρόπολης.

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΤΙΠΟΙΝΑ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΗΣ ΠΥΛΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Η όλη κατάσταση που είχε παραχθεί είχε αποφέρει σημαντικές απώλειες στη οθωμανική αυτοκρατορία. Ο Σουλτάνος θέλοντας να προλάβει δυσάρεστες καταστάσεις προέβη σε ορισμένες νομικές εφαρμογές, όπως εκτέλεση του νομικού πλαισίου του ισλαμικού νόμου και της Σαρίας καθώς για τους Οθωμανούς συνεπάγεται με αποστασία. Σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο η μή μουσουλμάνοι μεταβάλλονταν αυτομάτως σε εχθρούς του κράτους. Σε πρώτο στάδιο προσπάθησαν να διαχωρίσουν τους μή επαναστατημένους από τους αποστάτες όμως κατόπιν διαφόρων γεγονότων που ακολούθησαν ο Σουλτάνος εφάρμοσε πιο σκληρά μέτρα όπως να επιτρέπεται η σφαγή των χριστιανών, απαγωγή γυναικών επαναφορά του παιδομαζώματος και δήμευση περιουσιών των προεστών , όπου δεν υπήρχαν επαναστατημένες περιοχές, ως ένα μέτρο συμμόρφωσης απέναντι στο οθωμανικό κράτος. Η Οθωμανική Πύλη όσον αφορά την έναρξη της επανάστασης είχε ενημερωθεί από την 1η Μαρτίου μέσω του διπλωμάτη Λόρδου Stangford καθώς ο ίδιος ενημέρωσε τους αξιωματούχους και ο Σουλτάνος για να διασφαλίσει την κυριότητά του κάλεσε σε απολογία τον Δραγουμάνο Κωνσταντίνο Μουρούζη ( σημερινό υπουργό εξωτερικών) και τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και τους κατηγόρησε ότι αποστατούν εναντίον του κράτους και συνεργάζονται με την τσαρική αυτοκρατορία και ταυτόχρονα ζήτησε να εφαρμοστεί ο νόμος της« Φετφά» απόλυτη πιστή στον ισλαμικό νόμο και να εξισλαμιστούν. Οι ίδιοι αρνήθηκαν ο Κωνσταντίνος Μουρούζης εκτελέστηκε μπροστά στον πατριάρχη, ο δεύτερος εξερχόμενος από το παλάτι προέτρεψε τον κόσμο να φύγει από την πόλη, οι υπόλοιποι επίσκοποι τον αφόρισαν διότι έθεσε σε κίνδυνο τους έλληνες της Κωνσταντινούπολης . Τι σήμαινε ο αφορισμός του πατριάρχη προς την ελληνική επανάσταση; [Με την έναρξη της οθωμανικής αυτοκρατορίας τα πρώτα χρόνια το πατριαρχείο έπαψε να λειτουργεί, αργότερα τίθεται ξανά σε λειτουργία και το οθωμανικό κράτος παραχωρεί κάποιες αρμοδιότητες στον πατριαρχείο όπως είσπραξη φόρων να είναι υπεύθυνο για την τάξη και την ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών, ουσιαστικά κατά κάποιο τρόπο για να επιβιώσει, γίνεται ένα πολιτικό όργανο της Υψηλής Πύλης βέβαια χωρίς τη συγκατάθεση του, αυτό αυτομάτως καθιστά υπόλογο τον Πατριάρχη στον Σουλτάνο. Ο οποίος για να μην θέσει σε κίνδυνο τους έλληνες εντάσσεται άτυπα χωρίς τη θέληση του στις εντολές του κράτους]. Η Οθωμανική Πύλη δεν ικανοποιήθηκε και στις 10 Απριλίου ανήμερα του Πάσχα ο Πατριάρχης απαγχονίστηκε στην κεντρική πύλη του Πατριαρχείου και τον κρέμασαν για τρεις ημέρες και στη συνέχεια πέταξαν το σώμα του στον Κεράτιο Κόλπο. Στον εκκλησιαστικό κλήρο πολλές εκκλησίες και μοναστήρια καήκαν, εκατοντάδες άνθρωποι εκτελέστηκαν δημόσια, επίσης με το πρόσχημα της εξορίας αποβιβάστηκαν σε πλοία όπου στη συνέχεια τους έπνιγαν στη θάλασσα υπέστησαν διωγμούς σε πολλές πόλεις της οθωμανικής αυτοκρατορίας Θεσσαλονίκη, Σμύρνη, Ρόδος, Κύπρος, δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε τον αριθμό των θυμάτων, όμως από ιστορικά στοιχεία μέχρι το 1827 ο αριθμός εκτιμάται σε 8.000 με 15.000 χιλιάδες πολίτες .
Η ΕΔΡΑΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ (1822-1824) Α’ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ - ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

Με τη λήξη των ναπολεόντειων πολέμων και την ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλό το (1814) οι ευρωπαϊκές δυνάμεις στο συνέδριο του Παρισιού το (1815) με σκοπό τη προάσπιση των ευρωπαϊκών συνόρων και τη διασφάλιση της μοναρχίας συζήτησαν εκτός από θέματα που αφορούσαν τον ευρωπαϊκό χώρο και την κατάσταση στην Ελλάδα. Ο υπουργός εξωτερικών της Αυστρίας Μέττερνιχ θεώρησε λανθασμένη κίνηση την έναρξη για απελευθέρωση και ζήτησε από τη Ρωσία να τηρήσει αρνητική στάση προς την Ελλάδα. Ο λόγος ήταν πως οι ευρωπαϊκές δυνάμεις φοβούμενες την εμπλοκή της Ρωσίας στον πόλεμο όπου θα ισχυροποιούσε τη θέση της γεωπολιτικά, οι Χώρες της βόρειας Ευρώπης θα αποστερούνταν εδάφη από τον ευρύτερο Βαλκανικό και Μεσογειακό χώρο.
Από μέρους της ελληνικής πλευράς η ηγεσία των Ελλήνων απέστειλε διάβημα στις χριστιανικές χώρες στηρίζοντας τον αγώνα και έκανε έκκληση για παγκόσμια αρωγή στα πλαίσια της εθνικής τους ανεξαρτησίας. Το πρώτο κράτος που αναγνώρισε το διάβημα ήταν η Δημοκρατία της Αϊτής καθώς και ίδια πρόσφατα είχε αποκτήσει την ανεξαρτησία της.
Η Μεγάλη Βρετάνια το Μάρτιο του 1822 αναγνώρισε «de facto» το δικαίωμα των Ελλήνων να διεξάγουν ναυτικό αποκλεισμό, έτσι η κυβέρνηση σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο των Εθνών και της Ευρώπης εφάρμοσε τον αποκλεισμό των λιμανιών του, κατά του εχθρού. Πλοία που θα παραβίαζαν τον κανονισμό θα συλλαμβάνονταν σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Η Αγγλία κοινοποίησε μια πιο ουδέτερη στάση κάτι που συνεπάγεται με πολεμική σύρραξη Ελλάδας -Τουρκίας, ακόμα και πλοία με βρετανική σημαία των Ιονίων νήσων δεν θα προστατεύονταν από το βρετανικό νομικό πλαίσιο.
Τα ευρωπαϊκά κράτη στο συνέδριο που ακλούθησε στη Βερόνα της Ιταλίας τοποθετήθηκαν στο θέμα της Ανατολής «Ανατολικό ζήτημα» άνευ θετικού αποτελέσματος υπέρ της ελληνικής πλευράς, όμως άτυπα προσπάθησαν να αλλάξουν γνώμη στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, πρώτος αποδέκτης θεωρήθηκε ο διπλωμάτης και υπουργός εξωτερικών της Αγγλίας Στράτφορντ Κάνιγκ ο οποίος φοβούμενος για αποσταθεροποίηση της Ευρώπης ήταν διστακτικός. Η πρώτη θετική έκβαση υπέρ του ελληνικού κράτους πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 1823 με την αναγνώριση των Ελλήνων να εφαρμόσουν ναυτικό αποκλεισμό κατά του οθωμανικού κράτους. Σε διπλωματικό επίπεδο ο Μέττερνιχ στάθηκε αρνητής για παραχώρηση αλληλεγγύης προς την Ελλάδα και η επανάσταση έμεινε στάσιμη.
Την ίδια χρονική περίοδο η οθωμανική αυτοκρατορία αδυνατούσε να καταπνίξει την επανάσταση εξαιτίας της ευρείας γεωγραφικής κλίμακας που είχε δημιουργηθεί. Ωστόσο η Οθωμανική Πύλη στράφηκε για βοήθεια στα Πασαλίκια του βαλκανικών χώρων με στόχο τα πολλαπλά μέτωπα για ανακοπή της επανάστασης από τον δυτικό έως τον ανατολικό χώρο της Ελλάδας. Η αδυναμία των ελληνικών στρατευμάτων προήλθε από τα στρατεύματα του ‘Ομέρ Βρυώνη και την διαπραγμάτευση μετά την ήττα στην περιοχή της Ευβοίας και την παράδοση στους Οθωμανούς.

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

Με το συνέδριο που είχε διεξαχθεί στην Ιταλία και την άτυπη ουσιαστικά στήριξη της ελληνικής πλευράς και τη μεταστροφή της Αγγλίας για αναγνώριση ναυτικού αποκλεισμού, πυροδοτείται μια νέα κατάσταση και μια μεταστροφή των ευρωπαϊκών χωρών υπέρ της ελληνικής πλευράς από την περίοδο του 1815 στο συνέδριο του Παρισιού.
Έτσι τον Απρίλιο του 1823 στη Εθνοσυνέλευση του Άστρου Κυνουρίας η κυβέρνηση προέβη σε διοικητικές αλλαγές όπως κατάργηση των περιφερειών και δημιουργία μιας κεντρικής διοίκησης που αποτελείτο από δυο θεσμικά πολιτικά όργανα, το βουλευτικό και το εκτελεστικό σώμα. Επιπλέον αντικατάσταση στρατιωτικών αξιωμάτων με θεσμοθέτηση μιας τριμελούς επιτροπής, η ενέργεια αυτή αποσκοπούσε στο περιορισμό των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που είχε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ως Αντιστράτηγος της επανάστασης. Ωστόσο η ενέργεια αυτή οδήγησε σε ένα κλίμα αντιπαράθεσης και εσωτερικής εσωστρεφείας με αποτέλεσμα εσωτερική ρήξη στο κράτος και την δημιουργία εμφυλίου πολέμου. Η Βρετανική κυβέρνηση παρόλη την κακή τροπή που είχε δημιουργηθεί συνέχισε την υποστήριξη των Ελλήνων, ενώ αντίθετα η πλευρά Μέττερνιχ θεώρησε πως οι έλληνες δεν πολεμούσαν για να αποκτήσουν την ελευθερία τους, αλλά για να αποκτήσουν αξιώματα.
Η όλη κατάσταση δημιούργησε εμφύλιο πόλεμο με αποτέλεσμα οι Οθωμανοί να βρουν δίοδο και με συντονισμένες κινήσεις εξαπλωθήκαν σε Κρήτη , Κάσο, Ψαρά, τα οποία κατέστρεψαν ολοκληρωτικά . Βέβαια σε πολλές περιοχές βρήκαν αντίσταση όμως ο σουλτάνος με τη βοήθεια πασάδων όπως της Αιγύπτου του Μωχάμετ Αλή και με αντάλλαγμα την παραχώρηση της Πελοποννήσου ο ίδιος έστειλε τον γιο του Ιμπραήμ Πασά στη Πελοπόννησο, έτσι ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος είσβαλε στο Αιγαίο όπου έκαμψε την αντίσταση αυτών των περιοχών και αποβιβάστηκε στην Κρήτη το 1824.
Από ελληνικής πλευράς ο εμφύλιος που είχε δημιουργηθεί χώρισε την Ελλάδα σε δυο στρατόπεδα το πρώτο με αρχηγό τον Γεώργιο Κουντουριώτη υποστηριζόμενο από Ζαΐμη και Λόντο και το δεύτερο με αρχηγό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη υποστηριζόμενο από τους οπλαρχηγούς. Η αφορμή στάθηκε η δανειοδότηση του κράτους από την Αγγλία και η διαχείριση του δάνειου. Η υπεροχή του Κουντουριώτη ανάγκασε την αντίπαλη πλευρά να παραιτηθεί με αντάλλαγμα πολιτική αμνηστία στους υπολοίπους οπλαρχηγούς και τη φυλάκιση του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη. Η κατάσταση αυτή ώθησε τον Κουντουριώτη να ορίσει έναν διαχειριστή του δάνειου και συγκεκριμένα στον Ιωάννη Κωλέττη ο οποίος σπατάλησε τους χρηματικούς πόρους και δημιούργησε δικό του στρατό με αποτέλεσμα τη φυλάκιση του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη στη Ύδρα και την ρήξη με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο όπου μετέπειτα τον δολοφόνησαν στις φυλακές της Ακρόπολης το 1825.

Η ΑΠΟΒΑΣΗ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΠΑΣΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ

Η εμφύλια διαμάχη στην οποία είχε περιέλθει το ελληνικό κράτος έδωσε το έναυσμα στον Αιγύπτιο Πασά να αποβιβαστεί αρχικά στη Κρητική νήσο το 1825, και στη συνέχεια στην Πελοπόννησο όπου μετέφερε μεγάλο μέρος του στρατού του χωρίς να υποπέσει στην αντίληψή των Ελλήνων και αναπτύχθηκε σε ένα μεγάλο τμήμα της Μεθώνης σημερινή Μεσσηνία . Σε πρώτο στάδιο οι ελληνικές δυνάμεις ηττήθηκαν, αυτό ανάγκασε την πλευρά Κουντουριώτη να προβεί σε απελευθέρωση του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη. Στη δεύτερη πολεμική αναμέτρηση οι έλληνες ηττήθηκαν ξανά στο Μανιάκι ενώ στη μάχη αποβιώνει ο Γρηγόριος Δίκαιος γνωστός ως (Παπαφλέσσας). Ο Ιμπραήμ καταλαμβάνει περιοχές της Πελοποννήσου, Τριπολιτσά, Άργος, η κατάσταση αυτή οδηγεί τις ελληνικές αρχές να συγκροτήσουν εκτελεστικό σώμα για να περιορίσουν την δύναμη του Πασά στη Τρίπολη.
Στο τέλος του 1825 ο Ιμπραήμ συνεχίζει προς το Μεσολόγγι και ενισχύει παράλληλα τις στρατιωτικές του δυνάμεις με την πρόσμιξη του Μεχμέτ Ρεσίτ πασά γνωστό και ως (Κιουταχή) και στο πέρασμα του καταστρέφει τη Δυτική Πελοπόννησο.

ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΥΠΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ

Μετά την κατάληψη της Πελοποννήσου και του Μεσολογγίου που περιήλθε σε οθωμανική κατοχή, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος κατόπιν υποδείξεως του υπουργού Εξωτερικών Τζορτζ Κανίγκ υποβάλει διάβημα αναφοράς ώστε η Ελλάδα να τεθεί υπό τη προστασία του βρετανικού κράτους. Το έγγραφο υπογράφεται από όλες τις πλευρές ανεξάρτητων πολίτικων διαφορών. Οι βρετανοί ζητούν από την ελληνική κυβέρνηση να δηλώσουν υποταγή στον Σουλτάνο για να εξασφαλίσουν την υποστήριξη της βρετανικής μοναρχίας ο σκοπός αυτός εξυπηρετούσε δικά τους συμφέροντα, η Οθωμανική Πύλη δεν αποδέχεται το αίτημα υποτέλειας και ο Δημήτριος Υψηλάντης μαζί με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη δέχθηκαν τις συνέπειες των πράξεων τους διότι αντιτάχθηκαν στην πρόταση των βρετανών με αποτέλεσμα στέρηση των πολιτικών τους δικαιωμάτων για ένα χρόνο. Επίσης πολλοί προεστοί αρνήθηκαν τη συνθηκολόγηση και ο λαός ζήτησε τη βοήθεια των ευρωπαϊκών χριστιανικών κρατών. Από μέρους της Ιεράς Συμμαχίας ο Κάνιγκ προσπάθησε να έρθει σε μια καινούργια διαπραγμάτευση ανάμεσα στα δυο κράτη χωρίς όμως να υπάρξει κοινή αποδοχή των εκατέρωθεν πλευρών με αποτέλεσμα την άρνηση βοήθειας προς το ελληνικό κράτος.
Ωστόσο η αλλαγή επέρχεται προς όφελος του ελληνικού κράτους μετά τον θάνατο του τσάρου της Ρωσίας Αλέξανδρου καθώς με την ενθρόνιση του αδελφού του Νικολάου όπου ο ίδιος βάση των πολιτικών εξελίξεων που έχει διαμορφωθεί θεωρεί πως πρέπει να εκμεταλλευτεί την κατάσταση προς όφελος της Ρωσίας και αποδέχεται να στηρίξει το ελληνικό διάβημα που είχαν αποστείλει οι ελληνικές αρχές. Η Βρετανική αυτοκρατορία φοβούμενη με την κίνηση στρατηγικής της Ρωσίας ότι ο τσάρος θα προσπαθήσει να επεκτείνει τα σύνορά της χώρας του στο ευρύτερο βαλκανικό χώρο, υπογράφει συμφωνία από κοινού με το τσαρικό κράτος εναντίον της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Έτσι υπογράφει το πρωτόκολλο της Πετρούπολης μεταξύ των δυο χώρων το 1826 ανάμεσα στον στρατηγό Ουελιγκτον και τον υπουργό της Ρωσίας Nesselrd, το οποίο προέβλεπε το δικαίωμα των χωρών να προχωρήσουν σε πολεμική αναμέτρηση με την οθωμανική αυτοκρατορία για τη δημιουργία του ελληνικού κράτους.

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ – ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ (1827-1832) Β’ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Στον ελλαδικό χώρο οι πολεμικές αναμετρήσεις συνεχίζονται ενώ παράλληλα ξεκινούν οι διεργασίες της Εθνοσυνέλευσης. Οι αντιμαχόμενες πλευρές έθεταν διαφορετικό τόπο της Εθνοσυνέλευσης η μια όριζε την Αργολίδα και άλλη την Αίγινα. Τελικά η Εθνοσυνέλευση πραγματοποιήθηκε στην Τροιζήνα και επέλεξε για κυβερνήτη του ελληνικού κράτους τον υπουργό και διπλωμάτη της Ρωσίας Κόμη Ιωάννη Καποδίστρια.
Παράλληλα στο διάστημα εκείνο έχουμε την κατάληψη της Αθήνας από τις Δυνάμεις του Μεχμέτ Ρεσίτ Πασά (Κιουταχής) ενώ στο Ναύπλιο ξεσπάει εμφύλια σύρραξη και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις βλέποντας την κατάσταση αναγκάζονται να υπογράψουν την Ιουλιανή Σύμβαση τον Ιούλιο του 1827, όπου αποκτούν δικαίωμα να παρεμβαίνουν στρατιωτικά. Έτσι οι ναυτικοί στόλοι πλέουν προς το Ιόνιο με σκοπό να καταπνίξουν τις δυνάμεις του Ιμπραήμ Πασά, ωστόσο εκείνος δεν υπακούει στις εντολές των ευρωπαϊκών δυνάμεων και έχουμε τη Ναυμαχία στο Ναβαρίνο στις 20 Οκτωβρίου του 1827 προκαλώντας την καταστροφή του Τουρκοαιγυπτιακου στόλου. Η πράξη αυτή ουσιαστικά άνοιξε το δρόμο για τη δημιουργία του ελληνικού κράτους.

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΟΥ 1828 – ΑΦΙΞΗ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Τον Ιανουάριο του 1828 ο Ιωάννης Καποδίστριας έρχεται στην Ελλάδα μετά από μια μικρή παραμονή στο Ναύπλιο ενώ επιθεωρεί στρατιωτικές μονάδες και μεταβαίνει στην Αίγινα όπου υπάρχει αντικυβερνητική επιτροπή (προσωρινή διοίκηση) για να ανασυγκροτήσει το βουλευτικό και εκτελεστικό σώμα. Πρώτη αποστολή του νέου κυβερνήτη είναι η αναδιοργάνωση του ναυτικού στόλου με αρχηγούς Μιαούλη, Κανάρη και επιπροσθέτως πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο .
Ωστόσο στο οθωμανικό στρατόπεδο την ίδια στιγμή ο Ιμπραήμ εξακολουθεί να έχει υπό την κατοχή του τη δυτική Πελοπόννησο όπου το 1828 κατάστρεψε ολοκληρωτικά ως αντίποινα για την άφιξη του Καποδίστρια. Η πράξη αυτή οδηγεί τη Γαλλία να αποστείλει γαλλικές ενισχύσεις υπό τον αρχηγό Μαιζων και κατέλαβαν την Μεθώνη το Νεόκαστρο την Πάτρα επίσης μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου είχαν περιέλθει στη κυριότητα του ελληνικού κράτους όλα τα κάστρα της Πελοποννήσου.
Με όλα αυτά τα γεγονότα ο πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης συνέταξε ένα υπόμνημα και ζητούσε την επιστροφή της κατάστασης στην προγενέστερη περίοδο, πριν την επανάσταση με αντάλλαγμα οι επαναστάτες να ζητούσαν την συγχώρεση του Σουλτάνου. Ο λόγος ήταν πως η Οθωμανική Πύλη ξεσπούσε στους έλληνες της πόλης καταδυναστεύοντάς τους και δημεύοντας την περιουσία τους . Οι έλληνες αρνήθηκαν, ενώ ούτε ο Σουλτάνος δέχθηκε εξωτερική διαμεσολάβηση τρίτων.
Παράλληλα όσο συνέχιζαν οι διεργασίες σε πολιτικό επίπεδο δημιουργείται πολεμική σύρραξη μεταξύ Ρωσίας και Οθωμανικού κράτους μεταξύ των ετών ( 1827-28) γνωστός στην ιστορία ως Ρωσοτουρκικός πόλεμος. Σε ελληνικό επίπεδο οι στρατιωτικές ενισχύσεις διπλασιάστηκαν σε μεγάλο τμήμα της Στερεάς Ελλάδας. Στην περιοχή της Κρήτης η άφιξη του Χατζημιχαλη Νταλιάνη αφύπνισε την Κρητική νήσο με αποτέλεσμα την ανακατάληψή του οχυρού του Φραγκοκάστελου, όπου η Κρητική νήσος απέκλεισε δύσβατα τμήματα των περιοχών της με αποτέλεσμα σημαντικές απώλειες των τουρκικών στρατευμάτων. Σε διπλωματικό επίπεδο ο Καποδίστριας τον Ιούνιο όρισε αρμοστή του κρητικού νησιού τον Βαρόνο Ραίνεκ οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν τον κυβερνήτη στην συνδιάσκεψη του Πόρου όπου ορίζει τα πρώτα ελληνικά σύνορα του συγχρόνου ελληνικού κράτους, όμως βάση του πρωτοκόλλου του Λονδίνου αναιρείται η συμφωνία και σύνορα ορίζονται μόνο η Πελοπόννησος και οι γύρω περιοχές και τα κοντινά νησιά.

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΟΥ 1829

Παρόλο που οι ευρωπαϊκές δυνάμεις αναγνωρίζουν την Ελλάδα ως ένα ανεξάρτητο κράτος μόνο όμως σε περιοχές της Πελοποννήσου οι υπόλοιπες περιοχές παραμένουν υπό οθωμανική κατοχή. Ο Μαχμούτ Πασάς το 1829 μεταβαίνει στην περιοχή της Λειβαδιάς και καταλαμβάνει την πόλη συνεχίζει προς την Εύβοια όμως βρίσκει αντίσταση από την 6η χιλιαρχία και χάνει τη μάχη αναγκάζοντας να οπισθοχωρήσει στην περιοχή της Λαμίας.
Εν’ τω μεταξύ ο Καποδίστριας ορίζει κυβερνήτη της Στερεάς Ελλάδας τον αδερφό του Αυγουστίνο Καποδίστρια και ηγείται στρατεύματος και καταλαμβάνει την Αιτωλοακαρνανία. Στην περιοχή της Αττικής ο Δημήτριος Υψηλάντης συγκρούεται με τουρκικές δυνάμεις στις 12 Σεπτέμβριου του 1829 οι τούρκοι συνθηκολογούν και αποχωρούν από τμήμα τα Στερεάς, όχι όμως από την περιοχή της Ακρόπολης καθώς την θεωρούν σημείο στρατηγικής, όμως η μάχη της Πέτρας που ακολουθεί μεταξύ του Υψηλάντη και του Ασλαν Μπέη αναγκάζει τον δεύτερο να αποχωρήσει μετά την ήττα που υπέστη.
Σε διπλωματικό επίπεδο υπογράφεται νέο πρωτόκολλο στις 20 Μάρτιου του 1829 και ορίζει ως νέα σύνορα της χώρας τη γραμμή Αμβρακικού – Παγασητικού κόλπου , ενώ η Ελλάδα υποχρεώνεται να καταβάλει ετήσιο φόρο 1.500.000 χρυσά γρόσια ως αποζημίωση στην οθωμανική αυτοκρατορία . Η συμφωνία εξ’ αρχής δε αποτελεί ομόφωνη απόφαση της κυβέρνησης και η Οθωμανική Πύλη αναιρεί το πρωτόκολλο υπέρ της Ελλάδας. Όμως η ήττα που υπέστη από τη Ρωσία την αναγκάζει να δεχθεί τη συμφωνία και υπογραφεί τη Συνθήκη της Αδριανούπολης τον Σεπτέμβριο του 1829.

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 1830- ΣΥΝΟΡΑ 1832

Η Ελλάδα ανακηρύχθηκε ελεύθερο ανεξάρτητο ελληνικό έθνος – κράτος με το πρωτόκολλο του Λονδίνου στις 22 Ιανουάριου του 1830 από τις ευρωπαϊκές χώρες της Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας. Το πρωτόκολλο όριζε ότι το ελληνικό κράτος αποκτάει πολιτικά κοινωνικά και εμπορικά δικαιώματα σύμφωνα με τον κανόνα διεθνούς δικαίου, βασισμένο στη Αρχή των Εθνοτήτων . Τα σύνορα της χώρας ορίζονται οι ποταμοί Αχελώος δυτικά της χώρας και Σπερχειός βόρεια, η επαναφορά του Αμβρακικού - Παγασητικού υπογράφτηκε μεταγενέστερα τον Αύγουστο του 1832.
Σύμφωνα με το διάταγμα έξω από τα ελληνικά σύνορα παρέμειναν η Σάμος όπου η ένωση της έγινε το 1912 επί Γεωργίου του Α’. Η Κρήτη, η Θεσσαλονίκη, Ήπειρος, Θεσσαλία, Θράκη οι οποίες προσαρτώνται στον ελληνικό κράτος επί πρωθυπουργίας Σπυρίδωνα Τρικούπη, Θεόδωρου Δεληγιάννη, Ελευθέριου Βενιζέλου. Ως πρωτεύουσα του συγχρόνου ελληνικού κράτους ορίζεται η Αθήνα η οποία αποφασίστηκε με το διάταγμα του Οθωνα το 1833. Το ελληνικό κράτος υπό τη σημερινή του μορφή αναγνωρίζεται βάση του ευρωπαϊκού συντάγματος το 1948, με την προσάρτηση των Δωδεκανήσων νήσων τα οποία τελούσαν υπό ιταλική κατοχή. Η δημιουργία του συγχρόνου ελληνικού κράτους δεν σήμαινε το τέλος της οθωμανικής αυτοκρατορίας, αλλά αντίθετα ξεκινούσε μια καινούργια περίοδο για την Ελλάδα η οποία τώρα θα έπρεπε να δημιουργήσει τις βάσεις ώστε να διεκδικήσει τα χαμένα εδάφη της. Έτσι από το 1829 μέχρι το τέλος του 1948 ξεκινάει μια νέα ιστορική περίοδος πολιτικής και οικονομικής εξέλιξης – ιστορίας για το ελληνικό κράτος.

ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΣΑΝ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Οι λόγοι που οδήγησαν στην γέννηση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους ήταν
• Η οικονομική αναγέννηση και ανάπλαση μέσω του εμπόριού και της εμπορικής ναυτιλίας.
• Το παροικιακό φαινόμενο, ελληνικές παροικίες , ομογένεια.
• Μετανάστευση - ελληνικές κοινότητες Αυστρία, Γαλλία, Ρωσία
• Το άνοιγμα στον θαλάσσιο μεσογειακό χώρο της ναυτίας και εμπορίου.
• Η Ευρωπαϊκή και διεθνής αγορά.
• Η Αστική τάξη , καπιταλισμός, εκβιομηχάνιση - βιοτεχνία.
• Παρακμή του οθωμανικού κράτους ήδη από το 1770 (Αποστέρηση εδαφών στον ευρύτερο βαλκανικό και μεσογειακό χώρο ).
• Διαμεσολάβηση ευρωπαϊκών δυνάμεων.
• Αναγέννηση του ευρωπαϊκού κόσμου ( τέλος του μεσαίωνα- επικράτηση ορθολογισμού )
• Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός – Νεοελληνικός Διαφωτισμός -Φιλική Εταιρεία.

Η ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Η ελληνική επανάσταση αποτέλεσε σημαντική αφετηρία και σταθμός στην ιστορία του νεότερου ελληνισμού, καθώς οδήγησε στην ανεξαρτησία και ελευθερία του ελληνικού γένους. Εμφύσησε στις επόμενες γενιές την ιδέα του απελευθερωτισμού και τους εμψύχωσε με σθένος και υπομονή. Ενέπνευσε την υλοποίηση της Μεγάλης Ιδέας εξω από τα ελληνικά σύνορα όπου υπήρχαν γεωγραφικοί άξονες ελληνισμού. Επιπροσθέτως η κοινή προσπάθεια της Ευρώπης κατά τη διάρκεια της επανάστασης και η δημιουργία ενός κοινοβουλευτικού συνταγματικού δικαίου καθορίστηκε με την επανάσταση του 1843 γνωστή ως Σεπτεμβριανά, καθώς από τη βασιλευομένη μοναρχία του ‘Οθωνα γίνεται μετάβαση στη Συνταγματική Μοναρχία ενώ αργότερα θα αποτελέσει τον δρόμο προς τον θεσμό του κοινοβουλευτισμού και δικομματισμού .

Η ελληνική επανάσταση ήταν η μοναδική στη διάρκεια των ετών (1820-1829) που με τις επαναστάσεις της έδωσε το έναυσμα για πηγή έμπνευσης σε ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ανθρωπότητας. Απασχόλησε την Ευρωπαϊκή διπλωματία, ενεργοποίησε τις ευρωπαϊκές δυνάμεις προς όφελος της, για να αλλάξει τη καταδυναστευτική κατάσταση στην όποια είχε περιέλθει για τέσσερις αιώνες υπόδουλης κατοχής από την οθωμανική αυτοκρατορία. Ωστόσο αποτέλεσε ένα ισχυρό τροχοπέδη στο καθεστώς της Ιεράς Συμμαχίας για αλλαγή στον Ευρωπαϊκό κόσμο με γενομένη την Αρχή των Εθνοτήτων, (ΝΑΤΟ - Σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση). Τέλος η 25η Μάρτιου καθιερώθηκε επίσημα από το ελληνικό κράτος ως επέτειος της έναρξης της επανάστασης με βασιλικό οθωνικό διάταγμα στις 15 Μάρτιου του 1833.

Μπορείτε να κατεβάσετε το κείμενο σε μορφή *target="_blank"> pdf

Συγγραφή -Επιμέλεια Αθανασία Βρεττού Ιστορικός : Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών – Τμήμα Δημοσίας Ιστορίας -Εθνολογίας- Ανθρωπολογίας .

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License